Olta malzemecisinin duvarına bakınca insanın başı döner: 14, 12, 10, 8, 6, 4, 2, 1, sonra 1/0, 2/0, 3/0. Hangisi büyük, hangisi küçük, hangi balığa hangisi? Yanlış iğne en iyi yemi bile boşa çıkarır. Çok büyük iğneyi küçük ağızlı balık alamaz, yemi didikleyip gider. Çok küçük iğneyi iri balık yutar, ya düzleştirir ya da derine yutup çıkarılamaz hale getirir.
Olta iğnesi numaraları nasıl okunur?
Olta iğnelerinde 1 numaraya kadar numara büyüdükçe iğne küçülür. 14 numara toplu iğne başı kadar küçük, 4 numara orta boy, 1 numara ise iri bir iğnedir. 1'den sonra sistem tersine döner: 1/0 ("bir bölü sıfır" ya da "bir sıfır" diye okunur), 2/0, 3/0 diye büyür. En küçükten en büyüğe sıra şöyle:
- Küçük: 14, 12, 10, 8
- Orta: 6, 4, 2, 1
- Büyük: 1/0, 2/0, 3/0, 4/0 ve üstü
Bu numaralar markadan markaya biraz değişir. Bir firmanın 6 numarası öbürünün 7 numarasına yakın olabilir. Bu yüzden beğendiğin bir markayı bulunca ona bağlı kalmak işini kolaylaştırır.
Hangi balık için kaç numara iğne kullanılır?
Aşağıdaki numaralar kıyıdan ve küçük tekneden en çok tutulan balıklar için sahada yaygın kullanılan aralıklar. Balık iriyse aralığın büyük ucuna, sürü küçükse küçük ucuna yaklaş.
Küçük ağızlı sürü balıkları (çapari iğneleri):
- Gümüş, hamsi, sardalya: 12-14 numara, ince simli çapari.
- İstavrit: 8-10 numara; minik sürüde 12'ye in, iri istavrit ve uskumru geliyorsa 6-8'e çık.
- Uskumru, kolyoz: 6-8 numara simli çapari.
Kıyının orta boy balıkları:
- Kefal: 6-10 numara ince iğne; kefalin ağzı küçük ve temkinlidir.
- Barbun ve tekir: 7-10 numara ince dip iğnesi.
- Mırmır: 4-6 numara uzun pala, kum kurduyla surf takımında.
- Karagöz: 4-7 numara güçlü gövdeli iğne; sert ağzı ince iğneyi açar.
- Mezgit: 4-7 numara, ya da 6-8 numara simli çapari.
- Zargana: 6-8 numara uzun pala; uzun ve dişli gagasına kısa iğne zor oturur.
- Dil balığı: 4-6 numara uzun pala, gece surf avında.
- İskorpit: 4-6 numara.
İri ve güçlü balıklar:
- Çipura: 4 numaradan 1/0'a kadar, balığın boyuna ve yemine göre. Yengeç ve midye gibi sert yemde aralığın büyük ucu.
- Eşkina: 2-4 numara güçlü iğne; kovuğa kaçan balığı çekip çıkarmak için.
- Çinekop: 4-6 numara, küçük yemle; yarım hamsi takıyorsan 1 numaraya kadar çık.
- Lüfer: bütün yemle 2/0, iri lüfer ve kofanada 3/0.
- Levrek (canlı yemle): 3/0 ve üstü.
- Torik: 3/0-5/0, canlı yemle.
- Sinarit, kalkan: 4/0-6/0, canlı istavritle.
Tatlı suda hangi iğne kullanılır?
Tatlı suda da aynı mantık geçerli: ağız ve yem büyüdükçe iğne büyür.
- Sazan: küçük sazanda 6-8, iri sazanda 2-4 numara. Mısır ve hamur yemle sağlam gövdeli iğne seç.
- Yayın: 4/0-8/0 arası güçlü tekli iğne. Yayının ağzı kocamandır, küçük iğne içinde kaybolur.
- Turna: genellikle maket balığın kendi üçlü iğneleriyle avlanır; önemli olan bu iğnelerin keskin ve sağlam olması.
Hamur ya da ekmek içiyle çalışıyorsan 6-10 numara ince iğne yemi daha iyi tutar. Yemi iğnenin palasına sıkıca bastır, ucunu hafifçe açıkta bırak.
Doğru iğne boyunu nasıl seçersin?
Doğru iğne üç şeye bakılarak seçilir: balığın ağız büyüklüğü, kullandığın yemin boyu ve tutmak istediğin balığın boyu. İğne yemin içinde kaybolmamalı ama yemden de taşmamalı; ucu her zaman açıkta kalmalı.
- Bak hedef balığın ağzına. Barbun, kefal ve istavrit gibi küçük ağızlı balıklarda iğneyi küçült, lüfer ve levrek gibi geniş ağızlılarda büyüt.
- Ölç yemini. Bütün bir hamsi ya da canlı istavrit 1/0'ın altında taşınmaz; kum kurdu parçası ya da midye içi için 6-8 numara yeter.
- Düşün balığın boyunu. Yasal boyun altındaki balıkları istemiyorsan iğneyi bir boy büyüt; küçük balık büyük iğneyi daha az yutar.
- Dene sahada. Vuruş alıp balık takamıyorsan iğne büyüktür, bir boy küçült. Balık yemi derine yutuyorsa iğne küçüktür, bir boy büyüt.
- Kontrol et iğnenin ucunu her balıktan sonra. Kör iğneyle hangi numarayı kullandığının önemi kalmaz.
Uzun pala mı kısa pala mı, iğne tipi ne işe yarar?
İğnenin palası, yani gövdesi, en az numarası kadar önemli. Aynı numarada iki farklı pala tamamen farklı iş görür.
- Uzun pala: Kurt gibi uzun yemleri iğne boyunca geçirmeye uygundur. Yemi yutan balıktan iğneyi sökmek kolaydır. Mırmır, dil balığı ve zarganada tercih edilir.
- Kısa pala: Daha hafif ve az görünür. Canlı yemde balığı daha az yorar, karides ve midye gibi kısa yemlere uyar.
- Çember iğne (circle): Ucu içe dönüktür; balık yemi yutsa bile iğne çoğu zaman ağzın köşesinden takılır. Bırakacağın balık için en dostça iğnedir. Asılmazsın, sadece sararsın.
- Üçlü iğne: Kaşık, rapala ve maketlerde kullanılır. Yem iğnesi olarak pek tercih edilmez; balığı çözmek zordur.
İğne büyüklüğü tuttuğun balığın boyunu etkiler mi?
Etkiler, hem de ölçülebilecek kadar. Çanakkale Boğazı'nda dört sezon boyunca lüfer göçünde yapılan bir araştırmada 1.210 lüfer tutuldu ve iğne boyuna göre karşılaştırıldı. 1 numara iğne en az balığı tuttu ve takıldığı lüferler ortalama 19 santim civarındaydı. 2/0'da bu ortalama 24 santime, 3/0'da 27 santime, 4/0'da 28 santime çıktı. En çok balığı da 2/0 getirdi. Lüferin yasal boyu 18 santim olduğu için araştırmacılar 2/0 ve üstünü önerdi.
Çanakkale'de canlı yemle levrek üzerine yapılan başka bir çalışma da benzer sonuca vardı: küçük levreklerin fazla yakalanmaması için 3/0'dan küçük iğne kullanılmaması önerildi.
İri balık peşindeysen iğneyi bir boy büyütmekten çekinme; suya geri dönmesi gereken küçüklerle de daha az uğraşırsın. Tuttuğun balığın yasal boyunu kontrol etmek için balık boyu nasıl ölçülür yazısına göz atabilirsin.
Çantanda hangi iğneler bulunmalı?
Her numaradan almak zorunda değilsin. Kıyıdan başlayan biri için üç paket çok iş görür:
- 10 numara: istavrit, izmarit, gümüş ve küçük balıklar.
- 6 numara: kefal, barbun, mırmır, karagöz ve mezgit.
- 1/0: çipura, iri balık ve bütün yemle avlar.
Lüfer sezonunda bunlara bir paket 2/0, iri balık peşindeysen 3/0 eklersin. İğneleri numarasına göre ayrı kutularda sakla, nem paslandırır; paslı iğneyi tasarruf diye kullanma, ilk iri balıkta açılır.
Sorular ve yorumlar
Sık Sorulan Sorular
Olta iğnesi numarası nasıl okunur?
1 numaraya kadar numara büyüdükçe iğne küçülür: 14 numara çok küçük, 4 numara orta, 1 numara iri bir iğnedir. 1'den sonra sistem tersine döner ve 1/0, 2/0, 3/0 diye büyür; 5/0 bir iğne 1/0'dan belirgin şekilde büyüktür.
Yeni başlayan biri hangi iğneleri almalı?
Kıyıdan başlayan biri için üç paket yeter: 10 numara (istavrit, izmarit, küçük balıklar), 6 numara (kefal, barbun, mırmır, karagöz) ve 1/0 (çipura, iri balık, bütün yem). Bunlarla Türkiye kıyılarında tutulan balıkların çoğunu kapsarsın.
Büyük iğne mi küçük iğne mi daha çok balık tutar?
Küçük iğne daha çok vuruş getirir ama küçük balığı da tutar; büyük iğne daha az ama daha iri balık getirir. Çanakkale'de lüferle yapılan bir çalışmada 1 numara iğne ortalama 19 santim, 2/0 iğne 24 santim balığa takıldı. Hedefin iri balıksa iğneyi bir boy büyütmekten korkma.



