Balık Boyu Nasıl Ölçülür? Yasal Boy Kontrolü Adım Adım

Kıyıda en sık duyulan cümlelerden biri: "Bu tam sınırda, sayılır." Sayılır mı sayılmaz mı, çoğu zaman balığın kendisine değil, nasıl ölçtüğüne bağlı. Aynı balığı gövdesinin kavisinden mezura geçirerek ölçen biri iki santim fazla bulur, ağzı açık ölçen biri bir santim daha ekler. Yasal sınırlar birkaç santimle çizildiği için bu fark, balığın torbaya mı suya mı gideceğini belirliyor. Gel, doğru ölçümü baştan kuralım.

Balık boyu nasıl ölçülür?

Balık boyu, ağzı kapalıyken burnunun ucundan kuyruk yüzgecinin en uzun ucuna kadar düz bir çizgide ölçülür. Balığı düz bir yüzeye yan yatırırsın, burnu cetvelin sıfırına dayarsın ve kuyruğun en uç noktasının denk geldiği santimi okursun. Buna tam boy denir; amatör balıkçılıktaki boy sınırlarının çoğu bu ölçüye göre verilir.

Kuralların resmî tanımı da tam olarak bunu söylüyor: tam boy, ağız kapalıyken balık başının ön ucu ile kuyruk yüzgecinin en uzun ışınının bitim noktası arasındaki izdüşüm uzunluğu. İzdüşüm kelimesi önemli: balığın kavisli sırtını değil, iki nokta arasındaki düz mesafeyi ölçüyorsun.

Sahada adım adım şöyle yap:

1. Islat elini ya da yüzeyi; kuru el balığın koruyucu mukusunu siler, bırakacağın balığın şansını düşürür.
2. Yatır balığı düz bir yüzeye ya da ölçü cetvelinin üzerine, yan tarafı üste gelecek şekilde.
3. Dayat burnunu cetvelin sıfır çizgisine; sıfırın gerisinde ya da ilerisinde kalmasın.
4. Kapat ağzını; özellikle levrek ve lüfer gibi geniş ağızlı balıklarda açık ağız boyu uzatır.
5. Düzelt kuyruğu doğal hâline; yüzgeci germe, bükme ya da yanlara yaydırma.
6. Oku kuyruk yüzgecinin en uzun ucunun hizasındaki santimi.
7. Karar ver hemen; sınırın altındaysa balığı vakit kaybetmeden suya bırak.

Bütün bu işlem birkaç saniye sürmeli. Balık ne kadar kısa süre sudan çıkarsa, bırakıldığında o kadar sağlıklı yüzer.

Tam boy ile çatal boy arasındaki fark nedir?

Tam boy burun ucundan kuyruğun en uzun ucuna kadar, çatal boy ise alt çene ucundan kuyruk yüzgecinin çatal noktasına, yani iki kuyruk ucunun birleştiği içbükey yere kadar ölçülür. Çatal boy her zaman tam boydan kısadır. Çoğu türde tam boy esas alınır; sınır çatal boy olarak verilmişse yanında ayrıca yazılır.

Kıyı balıkçısının bildiği türlerin neredeyse hepsinde tam boy kullanılıyor. Çatal boyla karşılaşacağın başlıca yer orkinos: sınırı 115 santim çatal boy. Derin çatal kuyruklu büyük balıklarda kuyruk ucu yıpranabildiği için çatal noktası daha güvenilir bir ölçü sayılıyor. Bir türün sınırına bakarken yanında "çatal boy" ibaresi var mı diye kontrol etmen yeter.

Ölçmek için hangi aleti kullanmalısın?

En iyi alet, sıfır noktasında dik bir dayama kenarı olan sert ölçü cetvelidir. Balığın burnunu kenara dayarsın, gerisi kendiliğinden düz çizgide okunur. Katlanır plastik ölçü cetvelleri ya da yere serilen ölçü matları hafiftir ve çantaya sığar; kamışının sapına yapıştırılan ölçü bandı da iş görür.

Seçenekleri şöyle sıralayabiliriz:

• Sert ölçü cetveli (dayama kenarlı): En doğrusu; sıfır noktası sabit, ölçüm düz çizgide.
• Ölçü matı: Hafif, ıslakken kaymaz, büyük balıklarda rahat; yere düz serilmesi şart.
• Kamış üzerine yapışan bant: Her an elinin altında; ama kısa, kalkan ya da sazan gibi iri balığa yetmez.

• Terzi mezurası: Olur ama dikkat; esnek olduğu için gövdenin üstünden sarmaya çok müsait, bu da yanlış sonuç verir.

Hangisini seçersen seç, aletini evde bir kez gerçek bir cetvelle karşılaştır. Güneşte kalan ucuz bantlar zamanla uzayabiliyor.

Kıvrık kuyruklu ya da çırpınan balık nasıl ölçülür?

Çırpınan balığı ölçmek için önce sakinleştir: ıslak bezle gözünü hafifçe örtmek çoğu balığı birkaç saniyeliğine durdurur. Ardından burnu sıfıra dayayıp kuyruğu doğal hâline bırak ve en uzun ucu oku. Kuyruğu parmakla sıkıştırıp uzatmak ya da kıvrık bırakmak ölçümü bozar.

İki klasik hata var. Birincisi, kuyruk yüzgecini iki parmakla birleştirip çekerek bir santim kazanmaya çalışmak; yüzgeç doğal hâlinde neredeyse ona kadar ölçülür. İkincisi, balığı elde havada tutarken mezurayı gövdeye tutmak; balık kıvrıldığı için sonuç kısalır ya da uzar. Balığı mutlaka düz bir yüzeye koy.

Sınırın biraz altındaki balık için ne yapmalısın?

Sınırın altında kalan balığı suya bırakmalısın. Kurallar, boy sınırı olan türlerde küçük boylar için %5'lik bir istisna payı tanıyor, ama bu pay ölçüm farklarını tolere etmek için var. Bilerek sınır altı balık almanın gerekçesi yapma; tereddüt ettiysen cevap zaten belli.

Tereddüdü azaltmanın en kolay yolu türlerin sınırını ezbere bilmek. Kıyıda en sık tutulan türlerde avlanabilir en küçük boylar şöyle:

• Lüfer: 18 cm (çinekop ve sarıkanat da lüfer olduğu için aynı sınıra tabi)
• Palamut ve torik: 25 cm
• Levrek: 25 cm
• Çipura: 20 cm
• İstavrit: 13 cm
• Mırmır: 20 cm
• Kefal: 20 cm
• Karagöz: 18 cm
• Sargöz: 21 cm
• Akya: 40 cm
• Kalkan: 45 cm
• Sazan ve turna: 40 cm

Tüm türler, yasak dönemleri ve günlük limitleriyle birlikte yasal boylar tablosunda. Birbirine çok benzeyen iki türden hangisini tuttuğundan emin değilsen, örneğin akya ile sarıkuyruk, büyük olanın sınırını uygula.

Balık ağırlığı nasıl ölçülür, kilo sınırı nasıl hesaplanır?

Balık ağırlığını ölçmek için el kantarını balığın solungaç kapağından değil, ıslak bir file ya da poşet içinden tart ve filenin darasını düş. Kilo sınırı olan türlerde tuttuğun balıkların toplamı 5 kilogramı geçemez; tek bir balık tek başına 5 kilogramı aşıyorsa o balık yine sınır içinde sayılır.

Hesap kuralı şöyle işliyor: en büyük balığını bir kenara ayır, geri kalanların toplamına bak. Bu toplam 4 kilogramı geçmiyorsa elindeki av sınırın içinde kabul ediliyor. Yani iri bir balık tutan kişi, onun yanına en fazla 4 kilo daha alabilir. Bu sınırın gün başına değil, yanında götürdüğün toplam balık için geçerli olduğunu da unutma; iki gün avlanıp tek seferde götürürken toplam yine aynı sınıra tabi.

Kantar almadan önce şunu bil: dijital el kantarları tuzlu suyu sevmez. Kullandıktan sonra tatlı suyla silip kurutmak ömrünü uzatır.

Ölçü altı balığı suya nasıl bırakırsın?

Ölçü altı balığı ıslak elle, gövdesini sıkmadan kavra, iğneyi pense ile hızlıca çıkar ve balığı suya yatay tutarak nazikçe bırak. Yüksekten fırlatma; iskeleden bırakıyorsan suya olabildiğince yakın indir. Balık kendi gücüyle yüzüp gidene kadar birkaç saniye tut.

İğne derine yutulmuşsa zorla sökmeye çalışma; misinayı iğneye en yakın yerden kes. Balıkların çoğu bu şekilde hayatta kalır, zorla sökülen iğne ise çoğu zaman öldürür. Bırakma işini kolaylaştırmak istersen metal yemlerde üçlü iğne yerine tek iğne, iğnelerde de dilsiz model kullan.

Bugün doğru ölçüp suya bıraktığın balık, gelecek sezon iki katı boyla aynı kıyıya döner. Cetveli kovanın yanından eksik etme; ölçmek beş saniye, pişmanlık bütün sezon.