Zargana Hangi Ayda ve Hangi Saatlerde Tutulur?

Zargana avında bütün mesele zamanlama. Yerini bulmak zor değil, açık bir kıyı yeter; ama yanlış ayda ya da yanlış saatte indiğinde suyun yüzeyinde tek bir gümüş parıltı bile göremezsin. Hangi ayda kıyıya vurur, günün hangi saatinde yüzeyde olur — bu yazı tamamen onunla ilgili. Takımı ve tekniği zargana avı yazısında anlattık.

Zargana hangi ayda tutulur?

Zargana Eylül'de başlar, Ekim ve Kasım'da zirve yapar, Aralık boyunca azalarak devam eder. En verimli iki ay Ekim ve Kasım'dır. Mayıs-Ağustos arası zargana yumurta döküp dağıldığı için kıyıdan tutmak zorlaşır; Ocak ve Şubat'ta sürüler seyrelir ama av tamamen bitmez.

Ay ay yoğunluğu şöyle özetleyebiliriz:

• Eylül: Sezon açılışı. Su hâlâ sıcak, sürüler dağınık, ama ilk ciddi vuruşlar bu ayda gelir.
• Ekim: Zirve. Kıyıya en çok sokulduğu, en iri bireylerin çıktığı ay.
• Kasım: İkinci zirve. Ekim'le neredeyse aynı yoğunlukta, üstelik kalabalık daha az.
• Aralık: Düşüş başlar ama iyi bir gün hâlâ mümkün, özellikle Ege'de.
• Ocak-Şubat: Seyrek. Güneşli öğle saatlerinde tek tük.
• Mart-Ağustos: Ölü dönem. Zargana üreme ve dağılma dönemindedir, kıyıdan hedef alınmaz.

Ekim ve Kasım neden zirve ayları?

Su sıcaklığı yüzünden. Zargana 14-20 derece bandında yüzeye en çok çıkar ve Marmara'da bu bandın tam ortasına denk gelen iki ay Ekim (18 °C) ve Kasım (14 °C). Eylül'de su 22 derece, yani bandın biraz üstünde; Aralık'ta 10 dereceye inip altına düşüyor.

Bu yüzden takvim denizden denize kayar. Ege ve Saroz'da su daha yavaş soğur — Ekim 21, Kasım 18, Aralık 16 derece — yani zargana penceresi orada bir ay geç açılır ve bir ay geç kapanır. Karadeniz'de tam tersi: su Kasım'da 13 dereceye iner, pencere erken kapanır. Takvime değil termometreye bak kuralı burada birebir işler; su 20'nin altına indiği hafta sahile in.

Zargana hangi saatlerde tutulur?

Zargana gündüz balığıdır. En verimli dilim güneşin suya dik vurduğu 10:00-16:00 arası, özellikle öğleden sonranın ilk saatleri. Palamut ve lüferin aksine şafak ve alaca karanlık onun saati değil; zargana avını gözüyle yapar, ışık azalınca yüzeyden çekilir.

Bu, zarganeyi çalışan insanın ve yeni başlayanın balığı yapan asıl özellik. Palamut için 05:30'da kalkman gerekir; zargana için öğle yemeğinden sonra sahile inmen yeter. Hafta sonu öğleden sonrası, güneşli bir ekim günü — zargana avının tam tarifi budur.

Gün içinde zargana avını nasıl planlarsın?

Berrak bir sonbahar gününde şu sırayı izle:

1. Havayı bir gün önceden kontrol et. Güneşli, rüzgârı hafif, deniz sakin olsun. Bulanık suda zargana derine çekilir ve yüzeyde görünmez.

1. 10:00 gibi sahile in. Güneş suya yeterince dik vurmaya başlamış olur.
2. Güneşi arkana al. Kendi gölgeni suya düşürme; zargana ürkek bir yüzey balığıdır ve gölgeyi görür.
3. İlk yarım saati aramaya ayır. Kaşığı hemen atma, önce yüzeyi tara — sürüyü bulmak atıştan daha önemli.
4. 12:00-15:00 arasını asıl av dilimi say. Vuruşların çoğu bu üç saatte gelir.
5. Güneş alçalınca topla. Işık yatay geldiğinde zargana yüzeyden iner; ısrar etmenin anlamı yok.

Zargananın yüzeye çıktığını nasıl anlarsın?

Üç işaret vardır: suyun yüzeyinde iğne gibi ince, gümüş parıltılı gövdeler; yem balıklarının aniden sıçradığı küçük yüzey patlamaları; ve martıların alçalıp suya dalmadan süzülmesi. Bu üçünden biri varsa zargana oradadır ve takımını değiştirmeden, bulunduğun yerden atabilirsin.

Zargananın avlanma biçimi bu işaretleri çok okunaklı yapar. Küçük yem balığı sürülerini yüzeye sıkıştırıp üstten geçer; yani panikleyen gümüş ve sardalya sürüsü gördüğün yerde altında ya zargana ya da mevsimindeyse palamut vardır. İkisini ayırmak kolay: palamut vuruşu gürültülü ve dairesel, zargana çok daha ince bir iz bırakır ve çoğu zaman gövdesini görürsün.

Sonbaharda zargana sürüsünü nasıl bulursun?

Açık kıyıyı ve akıntıyı ararsın. Zargana korunaklı koy diplerini değil, burun önlerini, dalgakıran uçlarını ve akıntının kırıldığı hatları sever. Koyun içine gireceğine burnun ucuna yürü — aradaki fark çoğu zaman balık olup olmamasıdır.

Pratikte şu noktalar işini görür:

• Burun önleri: İki akıntının buluştuğu yerde yem balığı sıkışır, zargana oraya gelir.
• Dalgakıran ve mendirek uçları: Kıyıdan derin suya en hızlı ulaştığın yer.
• Akıntı çizgisi: Suyun renginin veya dokusunun değiştiği hat; zargana bu hattın kenarında dolaşır.
• İskele ışıklarının dışı: Gece sardalya toplanan iskelelerin etrafı, gündüz zargana için de verimlidir.

İstanbul'da Boğaz'ın her iki yakası, Çanakkale ve Saroz kıyısı, Muğla'nın açık burunları klasik zargana sahilleridir. Haritadan sana en yakın açık kıyı noktasını seçip sonbahar öğleden sonrasını oraya ayır.

Hava bozunca zargana ne yapar?

Derine iner ve yüzeyden kaybolur. Zargana, hava koşuluna diğer türlerin çoğundan daha sert tepki veren bir balık — lüfer dalgalı havada bazen daha iyi vururken zargana berraklık ister. Lodos sonrası bulanmış, köpüklü bir denizde ısrar etmek yerine bir iki gün bekle; su durulduğu ilk güneşli öğleden sonra sürüler yüzeye geri gelir.

Rüzgâr tamamen düşmek zorunda değil. Hafif bir esinti yüzeyi hafifçe kırar ve zargananın seni görmesini zorlaştırır — bu aslında işine yarar. Kaçınman gereken şey dalga değil, bulanıklık.

Zargana için yasak dönem veya yasal boy var mı?

Amatör balıkçılık tebliğinde zargana için belirlenmiş bir en küçük boy sınırı yok ve kapalı bir av dönemi de bulunmuyor. Yani teoride yıl boyu serbest; ama sezon dışında zaten kıyıda olmadığı için bu pratikte bir anlam taşımıyor.

Sınır olmaması sınırsız avlan demek değil. Zargana sürü hâlinde gelir ve arka arkaya vurduğu için kovayı doldurmak kolaydır; yiyeceğin kadarını al, gerisini suya bırak. Bir de şu var: zargananın yeşil kılçıkları doğaldır, hiçbir sorun işareti değil — ilk kez görenler çoğu zaman balığı boşuna çöpe atıyor.

Sezonu kaçırırsan hangi balığa dönersin?

Zargana penceresi kapandığında aynı kıyıda aynı takımla devam edebileceğin türler var. İstavrit kış boyunca çapariyle sürer, uskumru Ocak-Mart arası Boğaz'a sokulur, kefal neredeyse yıl boyu limanların içindedir. Zargana için kurduğun hafif spin takımı bunların hepsinde çalışır; değiştirmen gereken tek şey ucundaki yem.

Ama takvimi not et: gelecek eylül, su 20 dereceye inen ilk hafta, güneşli bir öğleden sonra. Zargana o gün orada olacak.